A. Tổng quan:
- Là một bệnh thường gặp nhất của dây thần kinh sọ não số VII. Bệnh phát đột ngột làm ½ mặt bên liệt và mắt bên bệnh không nhắm được.
- Y học dân tộc Liệt ½ mặt hay liệt dây VII ngoại biên là Khẩu nhãn oa tà
B. Nguyên nhân và cơ chế sinh bệnh:
Liệt dây VII ngoại biên do nhiều nguyên nhân cơ năng hay thực thể gây ra như:
- Bệnh do phong hàn xâm nhập (đi lạnh, đi mưa, tắm đêm, thay đổi nhiệt độ đột ngột, …) làm cho sự lưu thông kinh khí mất bình thường, khí huyết không điều hòa
- Sang chấn sau mổ
- Thương tích
- Vỡ xương đá
C. Triệu chứng:
- ½ mặt bên liệt hơi xệ xuống; nếp mũi – mép, các nép gấp trên trán đều mờ đi
- Khi cười nửa mặt bên lành co xếch lên còn bên liệt vẫn nguyên
- Mắt bên liệt nhắm không kín hoặc không nhắm được, chảy nước mắt, không cau mày
- Miệng méo cùng bên với mắt
- Toàn thân có hiện tượng sợ lạnh
- Thổi sáo thổi lửa được
- Nói phiều phào vì hơi phì ra ở bên cạnh
- Uống nước chảy ra ngoài bên liệt; ăn cơm, cơm dừng lại bên liệt không xuống được
- Rêu lưỡi trắng mỏng
- Nếu liệt dây VII ngoại biên do nhiễm khuẩn còn có thêm các triệu chứng như có sốt, sợ gió, sợ nóng, rêu lưỡi trắng dày
D. Phương pháp điều trị bằng Y học cổ truyền:
- Châm cứu: Thông kinh hoạt lạc các đường kinh ở mặt
- Dùng thuốc:
-
- Do lạnh: Khu phong, tán hàn, hoạt lạc (hành khí, hoạt huyết)
- Do nhiễm khuẩn: Khu phong, thanh nhiệt, hoạt huyết (khi có sốt); Khu phong bổ huyết hoạt lạc (khi hết sốt)
- Do sang chấn: Hành khí, hoạt huyết
E. Phòng bệnh:
- Cần hạn chế tối đa hoặc tránh tắm đêm (Nếu tắm sau 19h trở đi nên tắm bằng nước ấm). Nếu tắm đêm thì nên tắm nước ấm
- Mùa hè nóng bức nên tránh thay đổi môi trường bên ngoài và môi trường trong phòng điều hòa đột ngột
- Hạn chế đi mưa gió, tránh nhiễm lạn