A. TỔNG QUAN:
Ỉa chảy là một triệu chứng do nhiều nguyên nhân gây ra, được miêu tả trong phạm vi chứng tiết tả của y học cổ truyền dân tộc
B. NGUYÊN NHÂN:
Ỉa chảy được chia làm hai loại: Cấp tính và mạn tính
- Cấp tính: Thường do
- Thường do lạnh (hàn thấp)
- Do nhiễm khuẩn (thấp nhiệt)
- Do ăn uống (thực tích).
- Mạn tính: Thường là
- Rối loạn tiêu hóa do kém hấp thụ
- Loạn khuẩn
- Viêm đại tràng mạn tính (do amip, loét, thần kinh quá mẫn, lao ruột).
Y học cổ truyền dân tộc cho rằng do công năng của Tỳ Vị bị giảm sút không vận hóa được thủy cốc do Can Tỳ bất hòa,…
C. TRIỆU CHỨNG:
- Cấp tính:
- Do hàn thấp (thường gặp do nhiễm lạnh, lên men hơi,…): Ỉa chảy, đau đầu, đau mình, đau bụng, sôi bụng, hơi sợ lạnh, sợ gió, rêu lưỡi trắng đầy, tiểu tiện ít
- Do thấp nhiệt (nhiễm khuẩn): Ỉa chảy nhiều lần, phân vàng lổn chổn, mùi hôi, nóng đỏ rát hậu môn, nôn mửa rêu lưỡi vàng dày, tiểu tiện ít đỏ, đau bụng
- Do ăn uống (bội thực vì ăn nhiều thịt, mỡ, sữa,…): Đau bụng nhiều, trướng bụng, phân thối, ợ hơi, đại tiện xong đỡ đau
- Mạn tính:
- Tỳ vị hư (thường gặp ở các trường hợp rối loạn tiêu hóa do kém hấp thu, loạn khuẩn, viêm đại tràng mạn,…): Phân sống và nát, ăn kém, người mệt mỏi, sắc mặt vàng nhợt, có thể phù dinh dưỡng (là một dạng rối loạn dinh dưỡng gây tích nước trong cơ thể, dẫn đến sự sưng phù ở nhiều vùng trên và trong cơ thể), chất lưỡi nhợt
- Thận dương hư (thường gặp ở người già đại tiện lỏng mạn tính hay những người dương hư,…): Hay ỉa chảy vào buổi sáng sớm, sôi bụng, đau bụng ở vùng hạ vị, phân thường sống, bụng lạnh chướng, ăn kém, chậm tiêu, tay chân lạnh
- Can Tỳ bất hòa (thường gặp ở những người ỉa chảy do căng thẳng tinh thần): Mỗi khi giận dữ, suy nghĩ, bị kích động sẽ dẫn đến ỉa chảy hoặc ỉa chảy nhiều hơn, đầy bụng, sôi bụng, ngực sườn đầy tức, ợ hơi, ăn kém
D. PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ BẰNG Y HỌC CỔ TRUYỀN:
- Cấp tính:
- Do hàn thấp (thường gặp do nhiễm lạnh, lên men hơi,…): Giải biểu tán hàn (ôn hòn táo thấp, ôn trung táo thấp) phương huớng hóa trọc
- Do thấp nhiệt (nhiễm khuẩn): Thanh nhiệt lợi thấp (hòa thấp) phương hướng hóa trọc
- Do ăn uống (bội thực vì ăn nhiều thịt, mỡ, sữa,…): Tiêu thực đạo trệ (tiêu hóa thức ăn)
- Mạn tính:
- Tỳ vị hư (thường gặp ở các trường hợp rối loạn tiêu hóa do kém hấp thu, loạn khuẩn, viêm đại tràng mạn,…): Bổ Tỳ Vị (kiện Tỳ trợ vận)
- Thận dương hư (thường gặp ở người già đại tiện lỏng mạn tính hay những người dương hư,…): Ôn bổ Tỳ Thận dương (ôn bổ mệnh môn, Tỳ dương)
- Can Tỳ bất hòa (thường gặp ở những người ỉa chảy do căng thẳng tinh thần): Điều hòa Can Tỳ